Cơ chế sinh đàm / Nguyên nhân sinh đàm

Thức ăn khi vào cơ thể cần được chuyển hóa thành chất bổ đi nuôi cơ thể (Đông y gọi là lục phủ ngũ tạng).

Cơ chế sinh đàm (đờm) 

Khi thức ăn không được cơ thể hấp thụ, sẽ được chuyển hóa thành đàm/đờm/chất béo. (Đây là lý do mà càng già, cơ thể càng có xu hướng tăng cân, do cơ thể không còn vận hóa, hấp thu được thức ăn mạnh mẽ như khi ta còn trẻ).

Theo sách Trung y: Muốn chuyển hóa được thức ăn thành chất bổ phải có vai trò của Tỳ (thuộc hệ tiêu hóa trong Y Học Hiện Đại) và Thận, đẩy lên Phế, nhờ có Tâm hỏa mới hóa thành huyết để đi nuôi dưỡng các cơ quan tạng phủ trong cơ thể.

Khi cơ thể có nhiều đàm/đờm, cần phải nhìn lại sức khỏe của Tỳ, Phế, Tâm, Thận. Khi các cơ quan này đồng loạt suy yếu, thức ăn vào cơ thể không chuyển hóa được thành chất bổ, khiến cơ thể lại càng suy yếu, đờm sinh ra càng nhiều. 

Vì vậy, có nhiều trường hợp dù có uống nhiều sản phẩm giúp long đờm, tiêu đờm, nếu các cơ quan Tỳ, Phế, Tâm, Thận không được bồi bổ cho khỏe mạnh để vận hóa tốt, đờm sẽ vẫn lại được sản sinh ra, và quá trình đó sẽ cứ lặp đi lặp lại.

Phương pháp xử lý

Chữa ngọn

a. Nếu đờm nhiều trong họng: Sử dụng các thảo mộc làm long đờm, tiêu đờm như:

• Dân gian dùng: Lá chanh (10 lá) + lá bỏng/Lá sống đời (5 lá), giã nát, vắt nước ngậm nuốt sẽ làm xổ đờm, long đờm
• Trung y: Nhị trần thang: Bán hạ (20g) + Trần Bì (20g)  (Ngoài ra có thể cho thêm cát cánh, cam thảo, gừng) sắc uống 3 lần trong ngày

b. Đờm trong đường tiêu hóa: Sử dụng các thảo mộc làm cuốn trôi đờm, thấp, chất nhầy trong hệ tiêu hóa, để đường tiêu hóa nhẹ nhõm, từ đó vận hóa tốt hơn.

• Uống bột kha tử ngày 2-3 lần khi đói (Rất đắng, tuy nhiên nếu uống luôn với nước thì sẽ nhanh qua); hoặc
• Uống trà phan tả diệp (lá cây hoa hòe), 1 lần trước khi ngủ;

Chữa gốc

Căn bản là phải làm khỏe được 4 cơ quan tạng phủ (Tỳ, Phế, Tâm, Thận). 

Nếu đờm nhiều ở cổ, họng, tức là thuộc đường hô hấp, có thể ban đầu bổ Tỳ vị, Phế trước. Dần dần bổ Tâm, Thận, đặc biệt là Thận.

Cho đờm nhiều ở đường hô hấp, hay các chứng liên quan đến tứ thời cảm mạo, các cụ dân gian xưa thường dùng bài Sâm Tô Ẩm với các vị như nhân sâm, lá tía tô, bán hạ, trần bì (vỏ quýt khô), cát căn, cam thảo, v.v.. Sâm Tô Ẩm giúp khứ đờm, giảm ho, bốn mùa dùng được, mà lại phù trợ cho sức đề kháng của cơ thể, khiến cơ thể khỏe lên nhanh chóng. Sau 1-2 ngày ăn cháo thấy ngon rồi chứ không giống như trường hợp dùng kháng sinh nhìn thấy đồ ăn là ngao ngán.

Khi đờm nhiều ở đường tiêu hóa, Trung y có rất nhiều bài thuốc hay đã tồn tại nhiều đời để giúp bổ Tỳ Vị, Phế như:

• Bổ Trung Ích Khí,
• Quy Tỳ Thang, v.v.

Rồi đến các bài nổi tiếng để bổ tổng hòa toàn cơ thể nói chung như:

• Thập Toàn Đại Bổ,
• Bát Trân.

Khi có thời gian, độc giả có thể tìm hiểu thêm. Bài viết chỉ cung cấp kiến thức tổng hợp nói chung và không có ý khuyến nghị độc giả sử dụng 1 sản phẩm cụ thể nào cả. Khi gặp các chứng bệnh, độc giả được khuyến nghị nên trao đổi với bác sỹ hoặc người có chuyên môn để nhận được tư vấn phù hợp.